जापानमा पछिल्लो १० महिनामा ७२ नेपालीको मृत्यु भएको छ। परराष्ट्र मन्त्रालयका अनुसार गत साउनदेखि असारको तेस्रो सातासम्म मृत्यु हुनेमध्ये २८ जना विद्यार्थीले आत्महत्या गरेका छन्। जापानका लागि कार्यवाहक राजदूत हरिहरकान्त पौडेलले मृत्युका घटना बढ्दै जाँदा शव व्यवस्थापन चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको बताए। उनका अनुसार नेपाल शव ल्याउन करिब १२ लाख रुपैयाँ खर्च लाग्ने भएकाले केही परिवारले जापानमै अन्त्येष्टि गर्ने गरेको बताएका छन ।
दूतावासका अनुसार विद्यार्थी भिसामा जापान पुगेका नेपालीको शव नेपाल पठाउने खर्च धेरैजसो शैक्षिक संस्थाले नबेहोर्ने गरेका छन्। श्रम स्वीकृति नलिई विद्यार्थी भिसामा काम गर्नेहरूको मृत्यु भएमा वैदेशिक रोजगार बोर्डबाट पनि शव व्यवस्थापनको खर्च उपलब्ध नहुने अवस्था छ। जापान सरकारको तथ्यांकअनुसार सन् २०२५ सम्म जापानमा ३ लाख ९९२ नेपाली बसोबास गरिरहेका छन्। तीमध्ये १ लाख १६ हजार विद्यार्थी भिसामा रहेका छन्, जुन चीनपछि दोस्रो ठूलो विद्यार्थी समुदाय हो। जापानमा पछिल्लो १० महिनामा ७२ नेपालीको मृत्यु भएको र तीमध्ये २८ जना विद्यार्थीले आत्महत्या गरेको तथ्य सार्वजनिक भएपछि जापानमा रहेका नेपाली विद्यार्थीको मानसिक स्वास्थ्य र जीवनशैलीबारे गम्भीर प्रश्न उठेको छ।
विज्ञहरूका अनुसार नेपाली विद्यार्थीको आत्महत्याको एउटै कारण नभई आर्थिक, सामाजिक, मानसिक तथा शैक्षिक दबाबको संयुक्त प्रभाव देखिन्छ। अधिकांश विद्यार्थी उच्च शिक्षा र राम्रो भविष्यको आशामा ऋण लिएर जापान पुग्ने भए पनि त्यहाँ पुगेपछि भाषा विद्यालयको पढाइसँगै लामो समय काम गर्नुपर्ने बाध्यताले उनीहरू निरन्तर तनावमा रहने गरेका छन्।
विद्यार्थीहरूले घरभाडा, शिक्षण शुल्क, दैनिक खर्च र नेपालमा रहेको परिवारको ऋण तिर्नुपर्ने दबाब एकैसाथ सामना गर्नुपर्दा मानसिक तनाव बढ्ने गरेको जानकारहरू बताउँछन्। जापानी भाषा, नयाँ संस्कृति र सीमित सामाजिक सम्बन्धका कारण धेरै विद्यार्थी एक्लोपनको समस्याबाट समेत गुज्रिने गरेका छन्।
मानसिक स्वास्थ्य समस्या देखिए पनि भाषागत कठिनाइ, सामाजिक संकोच र मानसिक रोगप्रतिको नकारात्मक धारणा ९स्टिग्मा० का कारण धेरै नेपालीले समयमै मनोपरामर्श वा उपचार लिन नसक्ने अवस्था रहेको बताइन्छ।
जापानस्थित नेपाली दूतावासका अनुसार विद्यार्थी भिसामा गएका धेरै नेपाली होटल, रेस्टुरेन्ट, निर्माण तथा सप्लाई कम्पनीमा काम गर्ने गरेका छन्। कतिपय रोजगारदाताले श्रमिकको स्वास्थ्य बिमा र सामाजिक सुरक्षा व्यवस्था प्रभावकारी रूपमा लागू नगर्दा उनीहरूको जोखिम अझ बढ्ने गरेको छ।
जापान सरकारको तथ्यांकअनुसार हाल जापानमा करिब ३ लाख नेपाली बसोबास गरिरहेका छन्। तीमध्ये १ लाख १६ हजार विद्यार्थी भिसामा रहेका छन्, जुन चीनपछि दोस्रो ठूलो विदेशी विद्यार्थी समुदाय हो।
