अमेरिकाबाट मार्च २६ र २८ तथा अप्रिल १० गरी डिपोर्ट गरिएको सख्या २० भन्दा बढी पुगेको बताइएको छ । पछिल्लो पटक अप्रिल १० मा कम्तीमा दुई जना पेन्सल्भेनियाबाट भुटान फिर्ता पठाइएको पुष्टि भएको छ । जसले पेनसिल्भेनियाबाट फिर्ता गरिएका भुटानी शरणार्थीहरूको संख्या ८ पुगेको भने राष्ट्रव्यापी हिसाबमा यो संख्या २० पुगेको बताइन्छ डब्लु आईटिएफ डट ओआरजीले जनाएको छ । तर तीनीहरु केहि नेपालमा पुगेको र बाँकी कहाँ छन भन्ने अवस्था अज्ञात रहेको बताइएको छ । बाँकी रहेका केहि भुटान सरकारले भारतीय सिमामा लगेर छोडेपछि भारतीय भुमिमा लुकेर बसेको हुनसक्ने अनुमान गरिएको छ यद्दपि पुष्टि भएको छैन ।

मार्चको सुरुतिर, आईस एजेन्टहरूले पेनसिल्भेनिया क्षेत्रका भुटानी शरणार्थीहरूलाई पक्राउ गर्न थालेका थिए । भुटान पुगेका उनिहरुलाई भुटानी अधिकारीहरूले सोधपुछ गरेर लगभग ३५० डलर बराबरको रकम दिएपछि उत्तरी भारतको सिमानामा लगी छाडी दिएको बताइएको छ । पहिलो चरणमा फिर्ता गरिएका चार जना भुटानी शरणार्थीहरू अहिले पूर्वी नेपालमा जेलमा छन् । उनीहरूलाई अमेरिकाबाट भुटान पुर्याएपछि भारतीय सिमानातर्फ पठाइयो त्यसपछि उनिहरु नेपाल प्रबेश गरेका हुन । जहाँ भुटानी अधिकारीहरूले ट्याक्सीमार्फत नेपालको सिमानासम्म पु¥याइदिएको उनीहरूले बताएका छन् ।

मानव अधिकारकर्मी गोपाल कृष्ण सिवाकोटीका अनुसार, फिर्ता गरिएका अन्य कम्तीमा १६ जनाको अवस्था अझै अज्ञात छ । उनिहरु सबै कुन कुन राज्यबाट डिपोर्ट भएका हुन यकिन छैन । उनले नेपालमा जेलमा रहेका ती पुरुषहरूको भेट गरेका छन् र अहिले नेपाल सरकारमाथि उनीहरूको रिहाइको लागि दबाब दिइरहेका छन् ।
पछिल्ला भुटानी शरणार्थीहरूको फिर्ती र नागरिकताविहीनताको संकट इतिहासमै एकदमै जटिल चरणमा पुगेको छ भन्दै मानव अधिकारकर्मी गोपाल कृष्ण सिवाकोटीले ३५ वर्षभन्दा लामो आप्रवासी÷शरणार्थी क्षेत्रमा काम गर्दा कहिल्यै नदेखेको बताएका छन ।

१९८० को दशक अन्त्यदेखि १९९० को दशकसम्म, भुटानको राजतन्त्रात्मक व्यवस्थाले १ लाखभन्दा बढी नेपालीभाषी भुटानीहरूलाई “राज्यका शत्रु“ भन्दै देशनिकाला गरेपछि उनिहरु भारतीय भुमि प्रयोग गरेर नेपाल प्रव्श गरेका हुन । ती शरणार्थीहरूले करिब २० वर्ष नेपालका क्याम्पहरूमा जीवन बिताए । सन् २००८ देखि २०१७ सम्म, अमेरिकाको नेतृत्वमा एक गठबन्धनले उनीहरूलाई तेस्रो देशहरूमा पुनःस्थापित गरेको हो ।

अमेरिका पुगेका ८५ हजारमध्ये करिब ४० हजार नेपालीभाषी भुटानी अमेरिकीहरू पेनसिल्भेनियामा बसोबास गर्ने गरेको तथ्यांक छ । भुटानबाहिरकै यो सबैभन्दा ठूलो समुदाय हो । उता डिर्पोटपछि नेपाल फेरी पक्राउ परेका नेपाली भाषी भुटानीलाई नेपालको सर्वोच्च अदालतले नेपाल बाहिर नपठाउन आदेश दिएको छ । नेपालमा अशोक गुरुग, सन्दीप दर्जी, रोसन तामाग, र आशिस सुवेदीलाई प्रहरीले पक्राउ गरी अध्यागमनको जिम्मा लगाएका थिए ।