मोरक्कोबाट स्पेनी भूभाग स्यूटामा २४ घण्टामै झन्डै ६० हजार आप्रवासी प्रवेश गरेपछि आप्रवासनको विषयमा फेरी एक पटक बहस शुरु भएको छ । स्पेनले सोही विष्यालाई लिएर मानवीय र सुरक्षा संकट गहिरिएको बताएको छ । । उत्तर अफ्रिकास्थित स्पेनको स्वायत्त भूभाग स्यूटामा पछिल्लो २४ घण्टाभित्र झन्डै ६० हजार आप्रवासी जल र स्थलमार्ग हुँदै प्रवेश गरेपछि त्यहाँ अभूतपूर्व मानवीय तथा सुरक्षा संकट उत्पन्न भएको बताइएको छ । एकैपटक यति ठुलो सख्यामा मानिसहरु कसरी पुगे भन्ने विषयले आप्रवासन बहसलाई फेरी एक पटक झस्काएको छ । स्थानीय अधिकारीहरूका अनुसार यो ६० हजार मानिसको संख्या स्यूटाको कुल जनसंख्याको आधाभन्दा बढी हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
सामाजिक सञ्जाल र अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा सार्वजनिक भएका भिडियो तथा तस्बिरहरूमा हजारौँ मानिस समुद्रमा पौडी खेल्दै स्यूटातर्फ अघि बढिरहेको देखिएको थियो । स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार बिहीबार रातिदेखि शुक्रबारसम्म पनि आप्रवासीहरूको प्रवेश जारी रहेको थियो त्यो क्रम शनिबारसम्म रहेको बताइएको छ । अधिकारीहरूका अनुसार केही दिनयता स्यूटा पुग्ने प्रयासका क्रममा कम्तीमा ३४ जनाको मृत्यु भइसकेको जनाएको छ । मृतकमध्ये धेरैजसो समुद्र पार गर्ने क्रममा डुबेका वा कठिन यात्राका कारण ज्यान गुमाएका हुन्।
स्थानीय प्रशासनले स्यूटामा राष्ट्रिय मानवीय संकटको अवस्था सिर्जना भएको जनाएको छ। ठूलो संख्यामा मानिस एकैपटक प्रवेश गरेपछि सीमा सुरक्षा, आश्रय, स्वास्थ्य सेवा र खाद्यान्न व्यवस्थापनमा गम्भीर चुनौती उत्पन्न भएको छ। स्पेनी अधिकारीहरूका अनुसार अवैध रूपमा स्यूटा प्रवेश गर्नेहरूमध्ये कम्तीमा ७ हजार जना नाबालिग छन्। अधिकांश आप्रवासी युवा पुरुष भए पनि महिलाहरू, बालबालिका र साना शिशुहरू पनि उल्लेख्य संख्यामा रहेका छन्। यसैबीच स्पेनको अर्को उत्तर अफ्रिकी भूभाग मेलीयामा पनि बिहीबार राति ३ देखि ४ सय जना आप्रवासी प्रवेश गरेको जनाइएको छ।
यसै महिना स्पेनको सर्वोच्च अदालतले स्यूटा वा मेलीया पुग्ने प्रयासमा समुद्रमा रोकिएका आप्रवासीहरूलाई तत्कालै मोरक्को फिर्ता पठाउन नपाइने फैसला गरेको थियो। मानवअधिकारको दृष्टिले महत्त्वपूर्ण मानिएको उक्त निर्णयपछि सीमा व्यवस्थापनमा थप दबाब परेको विश्लेषण गरिएको छ। त्यस फैसला पछि त्यो सख्यामा मानिसहरु सिमा पार गरेको भन्दै सर्वोच्चको फैसलामाथी टिप्पणी भईरहेको छ ।
यसअघि पनि आप्रवासीहरूको संख्या बढेपछि स्थानीय प्रशासनले केन्द्र सरकारसँग सहयोग मागेको थियो। अहिलेको संकटपछि स्पेन सरकारले स्यूटा र मेलीयामा सशस्त्र बल परिचालन गरी सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाएको छ। स्थानीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार शनिबार रातिसम्म पनि सीमा पार गर्ने प्रयास जारी रहँदा केही स्थानमा आप्रवासी र प्रहरीबीच झडपसमेत भएको छ। सामान्यतया आप्रवासीहरू टाढाबाट समुद्र पार गरेर आउने गरे पनि यसपटक उनीहरू सीमा तारबारनजिकैबाट सजिलै स्यूटा प्रवेश गरेको देखिएको छ।
अहिलेसम्म मोरक्कोका सीमा सुरक्षाकर्मीहरू किन ठूलो भीडलाई रोक्न असफल भए वा उनीहरूको भूमिका के थियो भन्ने विषय स्पष्ट हुन सकेको छैन।
स्यूटा र मेलीया मोरक्कोको उत्तरी तटमा अवस्थित भए पनि स्पेनको प्रशासनिक नियन्त्रणमा रहेका अर्धस्वायत्त क्षेत्र हुन्। मोरक्कोले यी दुवै भूभागमाथि आफ्नो सार्वभौम दाबी गर्दै आएको छ भने स्पेनले तिनलाई आफ्नो अभिन्न भूभाग मान्दै आएको छ। विश्लेषकहरूका अनुसार हालै पश्चिम सहारा सम्बन्धी विषयमा स्पेन र मोरक्कोबीच कूटनीतिक तनाव चुलिएको छ। स्पेनका प्रधानमन्त्री सान्चेजले एल्जेरियाको भ्रमण गरेपछि दुई देशबीच सम्बन्ध थप तनावपूर्ण बनेको बताइएको छ।
स्पेनको गृह मन्त्रालयले भने आफ्नो भूभागमा गैरकानुनी रूपमा प्रवेश गरेका सबैलाई यथाशीघ्र मोरक्को फिर्ता पठाउने विषयमा मोरक्कोसँग सहकार्य भइरहेको जनाएको छ। प्रधानमन्त्री सान्चेजले स्यूटाको स्थलगत निरीक्षण गर्ने तयारी गरेका छन्। स्यूटा र मेलीया अफ्रिका र युरोपबीचको एकमात्र स्थलसीमा भएकाले यी क्षेत्र लामो समयदेखि युरोप प्रवेश गर्न चाहने आप्रवासीहरूको प्रमुख प्रवेशद्वार बनेका छन्। यदि अधिकारीहरूको प्रारम्भिक अनुमान सही ठहरियो भने, अहिलेको आप्रवासी लहर सन् २०२१ को मे महिनापछि सबैभन्दा ठूलो हुनेछ। विज्ञहरूले यो घटनाले युरोपेली संघको आप्रवासन नीति, सीमा सुरक्षा र मानवीय दायित्वबीचको सन्तुलनमाथि फेरि गम्भीर प्रश्न उठाएको बताएका छन्।
स्पेनमा हाल करिब ८ लाख ४० हजार अवैध आप्रवासी बसोबास गरिरहेको अनुमान सार्वजनिक भएको छ। स्पेनी आर्थिक अनुसन्धान संस्था फुन्कासको अध्ययनअनुसार ठूलो संख्यामा आप्रवासी वैध कागजात बिना देशमा बसिरहेका छन् । बढ्दो श्रमिक अभाव र आप्रवासी व्यवस्थापनलाई व्यवस्थित बनाउने उद्देश्यले स्पेन सरकारले सन् २०२६ मा करिब ५ लाख आप्रवासीलाई कानुनी हैसियत प्रदान गर्ने योजना अघि बढाएको छ। यो सुविधा १ जनवरी २०२६ अघि स्पेनमा प्रवेश गरी निश्चित योग्यता पूरा गरेका आप्रवासीहरूलाई मात्र लागू हुने जनाइएको छ।
सरकारको यो कदमले कृषि, निर्माण, पर्यटन, घरेलु सेवा र हेरचाहजस्ता क्षेत्रमा देखिएको श्रमिक अभाव कम गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। यद्यपि सबै अनियमित आप्रवासीले कानुनी मान्यता पाउने छैनन्, त्यसैले नियमितीकरण प्रक्रिया सम्पन्न भएपछि पनि केही लाख मानिस कागजातविहीन अवस्थामै रहने अनुमान गरिएको छ। स्पेन सरकारका पछिल्ला आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार मार्च २०२६ सम्म ७७ लाखभन्दा बढी विदेशी नागरिक वैध बसोबास अनुमति वा युरोपेली संघको दर्तासहित स्पेनमा बसोबास गरिरहेका छन्। यसले स्पेन युरोपका सबैभन्दा धेरै आप्रवासी बसोबास गर्ने मुलुकहरूमध्ये एक भएको देखाउँछ।
