युरोपेली संघ (ईयू) को नीतिको कडा आलोचक मानिने हंगेरीका प्रधानमन्त्री भिक्टर ओर्बानले १६ वर्षपछि सत्ता गुमाएका छन्। आइतबार सम्पन्न निर्वाचनमा हंगेरीका नागरिकले ऐतिहासिक रूपमा मतदान गर्दै युरोपेली संघको पक्षमा वकालत गर्ने मध्य-दक्षिणपन्थी नेता पिटर म्याग्यारलाई अत्यधिक मत दिएका हुन्।
देशको सुस्त अर्थतन्त्र र बढ्दो महँगीका कारण ६२ वर्षीय ओर्बानको राष्ट्रवादी ‘फिडेज’ पार्टीले म्याग्यारको युरोप समर्थक ‘टिसा’ पार्टीसँग नमिठो हार व्यहोर्नुपरेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलगायत शीर्ष युरोपेली नेताहरूको समर्थन पाए पनि ओर्बान आफ्नो सत्ता जोगाउन असफल भएका छन्।
शीतयुद्धकालका एक प्रखर कम्युनिस्ट विरोधी युवा नेता ओर्बान युरोपेली संघभित्र सबैभन्दा लामो समयसम्म सत्तामा रहने नेता हुन्। समर्थकहरूका लागि उनी एक देशभक्त नायक हुन् भने स्वदेश तथा विदेशका आलोचकहरूले उनलाई हंगेरीलाई अधिनायकवादी बाटोमा डोर्याएको आरोप लगाउँदै आएका थिए।
सन् १९६३ मा बुडापेस्ट नजिकैको गाउँमा जन्मिएका उनले कानुनको अध्ययन गर्नुका साथै अक्सफोर्ड विश्वविद्यालयमा राजनीतिक दर्शनसमेत पढेका थिए। सन् १९९८ मा मात्र ३५ वर्षको उमेरमा पहिलो पटक प्रधानमन्त्री बनेका उनले सन् २००२ मा सत्ता गुमाएका थिए।
त्यसपछि आठ वर्ष प्रतिपक्षमा बसेर सन् २०१० मा भारी बहुमतका साथ सत्तामा फर्किएका उनले हंगेरीको संविधान परिमार्जन गर्दै अनुदार लोकतन्त्र स्थापना गर्ने कानुनहरू पारित गरेका थिए।
कार्यकारी शक्तिको केन्द्रीकरण, गैरसरकारी संस्था र प्रेस स्वतन्त्रतामाथिको अङ्कुश तथा न्यायपालिकाको स्वतन्त्रतामाथिको हस्तक्षेपका कारण लोकतान्त्रिक मूल्यमान्यतालाई लिएर उनको युरोपेली संघसँग पटकपटक विवाद हुँदै आएको थियो। यही कारण ईयूले हंगेरीलाई दिने अर्बौं युरोको कोषसमेत रोक्का गर्ने निर्णय गरेको थियो।
तर आइतबार रातिको नतिजाले ओर्बानको त्यो शक्तिलाई चकनाचुर पारेको छ। प्रारम्भिक नतिजाअनुसार पिटर म्याग्यारको पार्टीले संसदमा विशेष बहुमत ल्याउने देखिएको छ, जसले ओर्बानले गरेका सबै विवादास्पद कानुनी सुधारहरूलाई उल्टाउने बाटो खुला गरेको छ।
आफ्नो हार स्वीकार गर्दै ओर्बानले समर्थकहरूलाई सम्बोधन गर्दै यो चुनावको परिणामले देश र राष्ट्रको भाग्यमा के अर्थ राख्छ भन्ने कुरा समयले मात्र बताउने उल्लेख गरे। उनले नतिजा जस्तो आए पनि आफू र आफ्नो पार्टीले प्रतिपक्षमा रहेर देश र हंगेरीका जनताको सेवा गरिरहने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेका छन्।
सन् २०१५ को युरोपेली आप्रवासी संकटको समयमा ओर्बानले आफूलाई हंगेरीको राष्ट्रिय पहिचान र इसाई सम्पदाको रक्षकको रूपमा प्रस्तुत गर्दै मध्यपूर्वबाट आएका मुस्लिम शरणार्थीहरूलाई स्वीकार गर्ने ईयूको कोटा प्रणालीलाई अस्वीकार गरेका थिए। साथै, उनको सरकारले एलजीबीटीक्यू अधिकारहरू कटौती गर्ने कदमहरू पनि चालेको थियो।
अध्यागमनमा उनको कडा नीति र घट्दो जन्मदर बढाउने प्रयासले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प, इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनी र फ्रान्सकी मारिन ले पेन जस्ता अनुदारवादी नेताहरूको प्रशंसा बटुलेको थियो। ओर्बानले प्रमुख ऊर्जा आपूर्तिकर्ता रुस र हंगेरीमा विद्युतीय सवारी र ब्याट्री प्लान्ट निर्माण गरिरहेको चीनसँग नजिकको सम्बन्ध कायम राखेका थिए।
चुनावको प्रचारप्रसारमा उनले हंगेरीलाई युक्रेन युद्धबाट बचाउन आफ्नो पार्टी नै ‘सुरक्षित विकल्प’ भएको दाबी गर्दै विपक्षी पार्टीले देशलाई युद्धमा धकेल्न खोजेको आरोप लगाएका थिए। उनले युक्रेनलाई सहयोग गर्ने युरोपेली संघको ९० अर्ब युरोको राहत प्याकेज रोकेर ईयू साझेदारहरूलाई रुष्ट बनाएका थिए भने युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीसँग पनि उनको टकराव परेको थियो।
तर, हंगेरीका मतदाताहरू भने स्वास्थ्य सेवा र अर्थतन्त्रजस्ता घरेलु मुद्दाहरूमा बढी चिन्तित देखिए। पछिल्लो तीन वर्षदेखि हंगेरीको अर्थतन्त्र स्थिर छ भने रुस-युक्रेन युद्धपछि हंगेरीले युरोपेली संघमै सबैभन्दा खराब मुद्रास्फीतिको सामना गर्नुपरेको थियो, जसका कारण खाद्यान्नको मूल्य आकासिएको थियो।
सस्तो ऋण र कर छुटजस्ता परिवारमुखी नीतिहरू ल्याए पनि दक्षिणपन्थी धारमा ढल्किएका कारण उनले युवा मतदाताहरूको समर्थन गुमाएका थिए। चुनावअघिका सर्वेक्षणहरूले युवा पुस्ता परिवर्तनको पक्षमा रहेको प्रस्ट देखाएका थिए।
चुनावअघि निरन्तर र्याली र अन्तर्वार्तामा व्यस्त रहेका ओर्बानले लामो समय सत्तामा बस्दा आफू गलेको सङ्केत गर्दै आफ्नो शक्ति क्षीण हुँदै गएको महसुस भएको बताएका थिए, जुन आइतबारको चुनावी नतिजाबाट यथार्थमा परिणत भएको छ।
