अमेरिका जान हिडेका २० जना नेपाली पानामाबाट नेपाल फर्काइएको छ । मे ६ तारिकका दिन २० जना नेपालीसहित क्यामरून, भारत, बंगलादेश, भियतनाम र श्रीलङ्काकाका ८१ जनालाई ति देशहरुमा फर्काइएको पानमास्थित अमेरिकी दुतावासको विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । दुतावासले एक चार्टर्ड उडानमार्फत पनामाबाट क्यामरून, नेपाल, भारत, बंगलादेश, भियतनाम र श्रीलङ्काकाका ८१ जना अवैध आप्रवासीहरूलाई उनीहरूको मातृदेशमा फर्काइएको छ भनिएको छ ।
मोटो रकम तिरेर अमेरिका जाने लोभमा विना भिषा पानमा पुगेपछि त्यहाँको सरकारले पक्राउ गरी डिर्पोट गरेको हो । अबैध रुपमा अमेरिका जाने मुख्य प्रबेशद्धार मानिने पानमासंग अमेरिकी सरकारले गरेको दुई पक्षिय संझौता अनुसार पानमा सरकारले पानमामा भेटिने सबै अबैध आप्रवासी पक्राउ गरी डिर्पोट गर्न थालेको हो । जो पक्राउ परेका थिए उनिहरुलाई पानामाको अध्यागमन कानून उल्लङ्घन गरी भिसा बिना प्रवेश गरेको आरोपमा पक्राउ गरि क्यामरुन, केन्या र भारत हुँदै नेपाल फर्काइएको नेपाल अध्यागमनले पुष्टि गरेको छ । काठमाडौंस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको अध्यागमन कार्यालयले दिएको जानकारी अनुसार १४ जनासँग राहदानी उपलब्ध रहेको र अन्य ६ जनालाई नेपाली दूतावास वासिंटनले यात्रा अनुमति बनाएर डिर्पोट गरिएको खुलेको छ ।
अमेरिका र पनामाले पानमा हुँदै अवैध आप्रवासन व्यवस्थापनसम्बन्धी यो संझौता गरी हालसम्म ४८ वटा चार्टर्ड उडान र २० वटा व्यावसायिक उडानबाट डिर्पोट गरिसकेको बताएको छ । जसले कोलम्बिया, इक्वेडर, भारत लगायतका विभिन्न देशहरूलाई समेटेको छ । त्यसरी पानमा सरकारले गरिएको डिर्पोटबापतको रकम अमेरिकी सरकारले बेहोर्नेगरी दुई देशबीच सहमति भएपछि आजकाल पानमा हुँदै अमेरिका जानेहरु निकै कम हुन थालेको बताइएको छ ।
यस सम्झौताको माध्यमबाट अमेरिकाले पनामामा वैधानिक बसाइको आधार नभएका आप्रवासीहरूलाई निष्कासन वा देशनिकाला गर्न पनामाली सरकारले करिब १४ मिलियन अमेरिकी डलरको सहयोग प्राप्त गरिरहेको अमेरिकी दुतावासद्धारा जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख छ । दुतावासले यो कार्यक्रम निकै सफल रहेको बताइएको छ, जसले डारिएन जङ्गल हुँदै हुने अवैध आप्रवासनमा ९९% गिरावट ल्याएको छ । सन् २०२४ जुलाई १ मा पनामाली सरकारसँग हस्ताक्षर गरिएको यस संझौताले पनामा रहन वैध आधार नभएका विदेशी नागरिकहरूलाई लक्षित गरी, पनामाली कानुनअनुसार देशनिकाला तथा निष्कासन उडानहरूको लागि पाइलट कार्यक्रम सुरु गरेको हो ।
यस कार्यक्रममा अमेरिकी सरकारले निर्वासित व्यक्तिहरूको हवाई भाडा, सुरक्षा कर्मचारीहरू, दोभाषेहरू तथा अन्य सम्बन्धित खर्चहरू बेहोर्ने व्यवस्था गरेको छ । पहिलो उडान अगस्ट २०, २०२४ मा भएको थियो भने, अहिलेसम्मको पछिल्लो उडान मे ६, २०२५ मा सम्पन्न भएको छ । २० जना नेपाली त्यहि दिनको डिर्पोर्टमा परेका हुन । हालसम्म, १९ सय ६९ जना अवैध आप्रवासीहरू यस कार्यक्रममार्फत देशनिकाला भइसकेका उल्ल्ेख छ ।
पानामा, विशेष गरी डारीन ग्याप, जो कोलम्बिया र पानामाबीचको घना र खतरनाक जंगल क्षेत्र हो, अहिले अवैध आप्रवासीहरूको प्रमुख स्थलमार्ग बनेको छ जसले अमेरिका पुग्नको लागि यात्रा गर्छ । हाल त्यो बाटोबाट अमेरिका जानेहरुमा उच्च गिरावट आएको हो । भेनेजुएला, हैटी, नेपाल, भारत, बांगलादेश, क्यामरुन लगायतका देशहरूका आप्रवासीहरूले दक्षिण अमेरिकाबाट यात्रा सुरु गरेर डारीन ग्याप पार गर्ने गरेको बताईन्छ । त्यसपछि कोस्टारिका, निकारागुवा, होंडुरस, ग्वाटेमाला र मेक्सिको हुँदै अमेरिकी दक्षिणी सीमाबाट अमेरिका प्रवेश गर्ने गर्दछन । अमेरिकाले त्यसरी अमेरिका अबैध आउने दशहरुसंग सहमति गर्दै अबैध रुपमा अमेरिका प्रबेशमा रोक्ने र फर्काउने गर्दै आएको हो ।
यो बाटो संसारकै खतरा मानिन्छ । प्रत्येक वर्ष लाखौं आप्रवासीहरूले यो मार्ग प्रयोग गर्छन्, जसले पानामालाई अवैध आप्रवासनको मुख्य चोक पोइन्ट बनाइदिएको छ । पानामाबाट २०२३ मा ५ लाख २० हजारभन्दा बढी आप्रवासीहरूले डारिएन ग्यापको खतरनाक ६० माइलको यात्रा पार गरेको तथ्यांक छ । जुन अघिल्लो वर्षहरूको तुलनामा निकै बढी हो । तर, २०२४ मा डारिएन ग्यापको यात्रा गर्ने संख्या घटेर करिब ३ लाख २ हजार पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४१% को गिरावट हो । यो गिरावट पानामाको कडा नियन्त्रण र डारिएन क्षेत्रमा केही मार्गहरूको रोकावट र अमेरिकी सरकारको सहयोगमा अबैध आप्रवासी पक्राउ गर्दै डिर्पोट गर्न थालेपछिको परिणाम हो । त्यसको बावजूद पनि डारिएन ग्याप अझै पनि एक प्रमुख आप्रवासी मार्गको रूपमा रहेको छ, जहाँ आप्रवासीहरू अमेरिकामा पुग्नको लागि खतरनाक यात्रा गर्न जोखिम लिइरहेका छन् ।
