संयुक्त राज्य अमेरिका र युक्रेनले युक्रेनी खनिज र दुर्लभ खनिज तत्वहरूको भविष्यमा हुने बिक्रीबाट आम्दानी बाँड्ने सम्झौता गरेका छन् । जुन सम्झौता राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले अमेरिका युक्रेनको रक्षा र युद्धपछिको पुनर्निर्माणमा लगानी गर्न उत्प्रेरणा दिने कदमको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन् । त्यसबापत अमेरिकाले यूक्रेनको यद्धका क्रममा भएका ध्वस्त संरचना पुर्ननिर्माण गर्नेछन ।
महिनौंदेखि चलिरहेको तनावपूर्ण वार्तापछि गरिएको यस खनिज सम्झौताले संयुक्त राज्य–युक्रेन पुनर्निर्माण लगानी कोष स्थापना गर्नेछ । ट्रम्प प्रशासनले यो कोषबाट युद्ध सुरु भएयता युक्रेनलाई दिइएको अनुमानित १७५ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको सहयोगको केही अंश फिर्ता लिन सकिने बताएको छ । युक्रेनी प्रधानमन्त्री डेनिस श्मिहालले राष्ट्रिय टेलिभिजनमा भनेका छन् कि यो सम्झौता “उपयुक्त, समान र लाभदायक“ छ । सामाजिक सञ्जालमार्फत उनले जनाएअनुसार पुनर्निर्माण लगानी कोष दुबै देशद्वारा स्थापना गरिनेछ, जसमा ५०–५० प्रतिशत मतदानको अधिकार हुनेछ ।
श्मिहालले स्पष्ट पारेका छन् सन् २०२२ को रूसी आक्रमणपछि अमेरिकाबाट प्राप्त अर्बौं डलर बराबरको हतियार र सहयोगबापत युक्रेनलाई कुनै ‘ऋण’ तिर्नु पर्ने छैन—यो कुरा कीभको एक प्रमुख माग थियो । साथै उनले कोषले युक्रेनको यूरोपियन यूनियनको सदस्यता वार्तामा बाधा नपर्ने पनि बताएका छन् ।
मिनलर संझौतापछि अमेरिकी अर्थमन्त्रि स्कट बेसन्टले भनेका छन “यो सम्झौताले रूसलाई स्पष्ट सन्देश दिन्छ कि ट्रम्प प्रशासन दीर्घकालीन रूपमा स्वतन्त्र, सार्वभौम, र समृद्ध युक्रेनलाई केन्द्रमा राखेको शान्ति प्रक्रियामा प्रतिबद्ध छ ।” उनले थपे, “राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकी र युक्रेनी जनताबीचको साझेदारीलाई स्थायी शान्ति र समृद्धिका लागि संकल्पको रूपमा देख्नुभएको छ । स्पष्ट रूपमा भन्नुपर्दा, कुनै पनि व्यक्ति वा राज्य जसले रूसी युद्ध अभियानलाई वित्तपोषण वा समर्थन गरेको थियो, उसले युक्रेनको पुनर्निर्माणबाट लाभ लिन पाउने छैन । तर आलोचकहरूले भनेका छन् कि श्वेत सदनले रूसविरुद्धको सैन्य सहयोगलाई युक्रेनका महत्वपूर्ण खनिज सम्पत्तिहरूको सँग जोडेर युक्रेनमाथि अनावश्यक दबाब दिएको आरोप लगाएका छन । युक्रेनकी प्रथम उपप्रधानमन्त्री युलिया स्विरिडेन्कोले बुधबार सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको पुष्टि गरेकी छन् । उनले ट्विटर मा लेखेकी छन । “संयुक्त राज्यसँग मिलेर हामी हाम्रो देशमा विश्वव्यापी लगानी आकर्षित गर्ने कोष निर्माण गर्दैछौं ।”
युक्रेनमा ग्रेफाइट, टाइटानियम र लिथियमजस्ता अत्यावश्यक खनिज पदार्थहरूको विशाल भण्डार रहेको विश्वास गरिएको छ। यी खनिजहरू नवीकरणीय ऊर्जा, सैन्य प्रविधि, र औद्योगिक पूर्वाधार निर्माणमा अत्यन्त आवश्यक हुने भएकाले विश्वभर माग उच्च रहेको छ। यो सम्झौता अमेरिका र चीनबीच चलिरहेको व्यापार युद्धको सन्दर्भमा भएको हो, जहाँ हाल विश्वका ९०% दुर्लभ पृथ्वी तत्वहरू चीनबाट आपूर्ति हुन्छन्। यस्तो स्थितिमा युक्रेनजस्ता वैकल्पिक स्रोतहरूसँग रणनीतिक साझेदारी अमेरिकाका लागि अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिन्छ।
