नेपाल र अमेरिकाबीचको कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापनाको ७८ औं वर्ष पुरा भएको छ । नेपालस्थित अमेरिकी दुतावासले नेपाल अमेरिकाबीच स्थापना दिवश मनाएको हो । सोही दिन दुतावासले ५५ जना युवालाई यूस एम्बेसी युथ काउन्सिल नेपाल २०२५ को नयाँ सदस्यको रूपमा स्वागत गरेको छ । जसले दुतावससंग नेतृत्व विकास र सिकाईको एक वर्ष लामो यात्रा सुरु गर्ने बताइएको छ ।
संयुक्त राज्य अमेरिका र नेपालबीच लामो समयदेखि मैत्रीपूर्ण सम्बन्ध रहँदै आएको छ । अमेरिकाले सन् १९४७ मा नेपाललाई औपचारिक रूपमा मान्यता दिएको हो, र सन् १९५१ देखि नै आर्थिक सहायता प्रदान गर्दै आएको छ । हाल अमेरिकी सहयोग मुख्यतः नेपालको आर्थिक विकास, लोकतान्त्रिक संस्थाहरूको सुदृढीकरण, व्यापार, सुरक्षा, र मानवीय सहायता क्षेत्रमा केन्द्रित रहेको छ । नेपालले सन् १९५८ मा वाशिंगटन डी.सी. मा आफ्नो दूतावास स्थापना ग¥यो, त्यसलगत्तै अमेरिकाले सन् १९५९ मा काठमाडौंमा दूतावास स्थापना भएको हो ।
अमेरिकी नीति उद्देश्यहरू नेपालको शान्तिपूर्ण, लोकतान्त्रिक, र समृद्ध समाज निर्माणमा सहयोग पु¥याउनेमा केन्द्रित रहेको जनाएको छ — जसमा सुशासन, राजनीतिक स्थायित्व, र आर्थिक विकास प्रवद्र्धन गर्नु मुख्य छन् । दुवै देशका उच्च कूटनीतिक तहहरूबीच नियमितरूपमा भेटघाट र वार्ता हुने गर्छ, जसमा सहायता, व्यापार, र सुरक्षा सहकार्य लगायतका विषयमा छलफल हुन्छ ।
अमेरिकाले नेपाललाई विभिन्न व्यापारिक प्राथमिकता कार्यक्रमहरू उपलब्ध गराएको छ । नेपालले एमसिसि अनुदानमार्फत पूर्वाधार विकासमा लाभ लिँदै आएको थियो, यद्यपि सन् २०२५ मा विदेशी सहायता रोक्ने कार्यकारी आदेशका कारण यो स्थगित भएको छ । अमेरिका नेपालको सबैभन्दा ठूलो द्विपक्षीय वैदेशिक सहयोगदाता हो ।
संयुक्त राज्य अन्तर्राष्ट्रिय विकास एजेन्सीले यातायात, सञ्चार, सार्वजनिक स्वास्थ्य, कृषि, ऊर्जा लगायतका क्षेत्रमा महत्वपूर्ण सहयोग पु¥याएको छ । अमेरिकाले नेपालको शान्ति प्रक्रिया र निर्वाचन तयारीमा पनि सहयोग पु¥याएको छ । बहुपक्षीय संस्थामार्फत दिइएको मानवीय सहायता पनि उल्लेखनीय छ । सुरक्षा र रक्षा क्षेत्रमा पनि नेपाल–अमेरिका सहकार्य जारी छ, जसमा अमेरिका नेपाललाई क्षेत्रीय सुरक्षा र विश्व समुदायप्रति योगदानका लागि सहयोग गर्छ । दुवै देशले विपद् व्यवस्थापन र मानवीय सहायता लगायतका विषयमा पनि सहकार्य गर्दै आएका छन् ।
