नेपालस्थित अमेरिकी दुतावासले नेपालमा लोप हुँदै गएको, संरक्षणको अभावमा परेका अत्यन्तै महत्वपुर्ण सम्पदा संरक्षण अभियानअन्र्तगत २८ वटा सम्पदाहरुको संरक्षण एवं पुर्नस्थापना सम्पन्न गरेको जनाएको छ । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयको एम्वास्डर फण्ड फर कल्चर प्रिभेन्सन कार्यक्रममार्फत संयुक्त राज्य अमेरिकाले सन् २००३ देखि नेपालको समृद्ध सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षणमा सहयोग गर्दै आएको छ । यस कार्यक्रम अन्तर्गत अमेरिकाले काठमाडौं, पाटन, मुस्ताङ, हुम्ला, र लुम्बिनीलगायतका स्थानमा २८ वटा परियोजनामा संरक्षण तथा पुनःस्थापनाका लागि सहयोग प्रदान गरेको जनाएको हो ।
सो कार्यक्रम अन्तर्गत पाटन दरबार स्क्वायरमा रहेको नाग बहाल हिटीको पुनःस्र्थापनामा सहयोग गरिएको जनाइएको छ । नाग बहाल त्यो ऐतिहासिक स्थल हो जहाँ प्रत्येक पाँच वर्षमा पाटन र वरपरका क्षेत्रका सबै दीपंकर बुद्धका मूर्तिहरूलाई एकै ठाउँमा प्रदर्शन गरिने पाटन सम्यक आयोजना हुन्छ । उक्त पुनःस्थापनाको काम सन् २००६ मा सुरु भई सन् २००८ मा सम्पन्न भएको थियो ।
यो परियोजना पाटन टुरिजम डेभलपमेन्ट सस्थासँगको सहकार्यमा सम्पन्न गरिएको थियो, जसअन्तर्गत १८ जना स्थानीय कामदारहरूले पुनःस्थापनामा संलग्न भएर हिटीको इनलेट र आउटलेट च्यानल मर्मत गरेको थियो । भविष्यमा हिटीको संरक्षण र कुनै पनि निर्माण कार्यले जल प्रणालीलाई असर नपारोस् भनेर पहुँच बिन्दुहरू नक्सामा कागजातको रूपमा चिन्हित गरिएको छ । संरक्षणपछि १० वर्षसम्म सुक्खा रहको हिटी अहिले पुनः सञ्चालनमा आएर वरपरका १०० घरधुरीलाई निरन्तर पानी आपूर्ति गरिरहेको छ ।
त्यस परियोजनाहरूले नेपालको सांस्कृतिक सम्पदाको संरक्षण गर्नुका साथै दिगो पर्यटन, आर्थिक विकास, र अमेरिका–नेपालबीचको कूटनीतिक सम्बन्धलाई थप मजबुत बनाइरहेको जनाएको छ । यस्ता पहलहरूले पर्यटन, आतिथ्य सेवा, र शिक्षाजस्ता क्षेत्रमा स्थानीय र अमेरिकी व्यवसायहरूलाई समेत अवसर प्रदान गर्दै दुबै देशका समुदायहरूलाई लाभ पु¥याइरहेको दुतावासको फेसबुक पेजमा उल्लेख गरिएको छ ।
