शुक्रबार विश्व राजनीतिमा रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पबीच बहुप्रतिक्षित वार्ता हुँदैछ । राष्ट्रपति ट्रम्प शुक्रबार बिहानै व्हाइट हाउसबाट अलास्कातर्फ प्रस्थान गर्ने छन्, जहाँ उनी र रूसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनबीच युक्रेन युद्ध अन्त्यमा केन्द्रित एक उच्चस्तरीय शिखर बैठक हुने छ । दुई नेताले जोइन्ट बेस एल्मेन्डोर्फ-रिचार्डसनमा भोजन गर्ने तय भएको छ । जोइन्ट बेस एल्मेन्डोर्फ-रिचार्डसन अलास्काको सबभन्दा ठूलो सैन्य अड्डा हो । यो झन्डै ७५ हजार एकडमा फैलिएको छ ।
ट्रम्प शुक्रबार पूर्वी अमेरिकी समयअनुसार दिउँसोको मध्यतिर एन्करेज पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । क्रेमलिनका सहयोगी युरी उशाकोभले बिहीबार जानकारी दिँदै बताएअनुसार प्रारम्भिक बैठक अपराह्न ३ः३० बजे हुने छ, जहाँ केवल दुवै नेताहरू र तिनीहरूको दुवैका अनुवादकहरू मात्रै रहनेछन् । ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलिन लेभिटले दिएको जानकारी अुनसार बैठकपछि ट्रम्प र पुटिनले दुबै देशका प्रतिनिधिमण्डलका सदस्यहरूसँग संयुक्त लन्च कार्यक्रम राख्नेछन् ।
क्रेमलिनका सहयोगी युरी उशाकोभले मस्कोबाट पत्रकारहरूसँगको कुराकानीमा रूसी प्रतिनिधिमण्डलमा आफू, राष्ट्रपति पुटिन, विदेशमन्त्री सेर्गेई लावरोभ, रक्षामन्त्री आन्द्रेइ बेलोउसोभ, अर्थमन्त्री अन्तोन सिलुआनोभ, र पुटिनका पुराना साथी तथा लगानी दूत किरिल दिमित्रिएभ रहने जानकारी दिएका छन् ।

ह्वाइट हाउस र क्रेमलिन अधिकारीहरूले बिहीबार बिहान पुष्टि गरेअनुसार, दुवै नेता बैठकपछि संयुक्त पत्रकार सम्मेलन गर्ने योजना बनाएका छन् । रूसी सरकारी समाचार संस्थाले यसअघि नै ट्रम्प र पुटिनले शुक्रबारको बैठकको समाप्तिपछि संयुक्त पत्रकार सम्मेलन गर्ने बताएका थिए । लेभिटले पछि यसलाई “योजनाअनुसार” भएको पुष्टि गरेकी छिन ।

ट्रम्प र पुटिनबीचको भेट एन्करेज नजिकै रहेको संयूक्त वेसमा हुनेछ । यो पुटिनको सन् २०१५ यता पहिलो अमेरिकी भ्रमण हुनेछ । राष्ट्रपति ट्रम्पले यो युद्धलाई शान्तिपूर्ण समाधानमा पु¥याउन सबै विकल्पहरू प्रयास गर्न चाहन्छन्,” भनेका छन । ट्रम्प र पुटिनको अन्तिम व्यक्तिगत भेट २०१८ मा फिनल्याण्डको हेलसिन्कीमा ट्रम्पको पहिलो कार्यकालमा भएको शिखर सम्मेलन थियो । त्यो बैठक र त्यसपछिको पत्रकार सम्मेलनमा अमेरिकी जनताबीच ठूलो विवाद उत्पन्न भयो, जब ट्रम्पले पुटिनको पक्ष लिँदै र अमेरिकी खुफिया समुदायको विरुद्ध २०१६ को चुनावमा पुटिनको संलग्नता अस्वीकार गर्ने कुरामा सहमति जनाए ।

क्रेमलिनका अनुवादित विवरणअनुसार, पुटिनले आफ्ना सल्लाहकारहरूलाई भनेका छन् कि उनी ट्रम्प प्रशासनले “युद्ध रोक्न, संकट अन्त्य गर्न र यस संघर्षमा संलग्न सबै पक्षहरूका लागि रोचक सम्झौताहरू गर्न ऊर्जाशील र ईमानदार प्रयासहरू गरिरहेको विश्वास गर्छन्,” ट्रम्पले आफ्नो फक्स न्यूज रेडियो शोमा ब्रायन किलमीडलाई भनेका छन् कि शुक्रबार पुटिनसँगको उनको भेट सफल नहुन सक्ने “२५ प्रतिशत सम्भावना” छ यसको मतलव ७५ प्रतिशत सफल हुनेछ । उनले भनेका छन “यो भेट दोस्रो भेटको बाटो खोल्छ,”। “तर २५ प्रतिशत सम्भावना छ कि यो भेट सफल नहुनेछ ।

अलास्का शिखर सम्मेलनमा युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्की सहभागी नहुने कुरा ट्रम्पले पुष्टि गरेका छन् । ट्रम्पले पछि किलमीडलाई भने कि शुक्रबारको बैठक राम्रो भयो भने दोस्रो बैठकका लागि उनीसँग जेलेन्स्कीसहित तीन सम्भावित स्थानहरूको विचार रहेको छ । यस क्रममा ह्वाइट हाउसले पनि यस बैठकका लागि अपेक्षा कम गर्ने प्रयास गरेको छ र यसलाई एउटा “सुनुवाइ अभ्यास” र ट्रम्पका लागि सम्भावित रूपमा पुटिन र युक्रेनी राष्ट्रपति जेलेन्स्की दुवैलाई समावेश गर्ने अर्को बैठकको तयारी गर्ने मौका भनेर व्याख्या गरेको छ । ट्रम्पले चुनावी अभियानको दौरानमा पदभार ग्रहण गरेपछि २४ घन्टाभित्र युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्ने वाचा गरेका थिए ।

ट्रम्प-पुटिन किन यहाँ भेट्दैछन् ?

अमेरिकाले डेढ सय वर्षभन्दा अघि रुससँगै अलास्का किनेको थियो । सन् १८६७ मा रुससँग खरिद गरेर अमेरिकाले अलास्कालाई सन् १९५९ मा राज्य बनाएको थियो । रुसी राष्ट्रपतिका सहायक युरी उशाकोवले दुई देश छिमेकी भएको भन्दै ‘बेरिङ स्ट्रेट’ले मात्र छुट्याउने बताएका छन् ।

उनले भने, ‘हाम्रा लागि बेरिङ स्ट्रेट पार गरेर उडान भर्न र दुई देशका नेताबीच लामो समयदेखिको प्रतिक्षित यति महत्वपूर्ण शिखर सम्मेलन हुनु बिलकुल सही छ ।’

बेरिङ स्ट्रेटलाई जल डमरु भन्न सकिन्छ । यो एक साँघुरो समुद्री मार्ग हो, जसले रुसको पूर्वी किनार (चुकोट प्रायद्वीप) र अमेरिकाको अलास्काको पश्चिमी किनार (स्यूअर्ड प्रायद्वीप) लाई छुट्याउँछ । यसको चौंडाइ कूल ८२ किलोमिटर अर्थात् ५१ माइल मात्र छ । बीचमा रुसतर्फ बीग डायोमेड टापु र अमेरिकातर्फ लिटल डायमेड टापु छन्, जुन जम्मा ४ किलामिटरको दूरीमा छन् । बिग डायमेड टापुमा स्थायी बस्ती छैनन्, यहाँ रुसी सीमा सुरक्षा चौकी मात्र छन् ।

अमेरिकातर्फको लिटल डायमेड टापुमा भने सानो गाउँ छ । यी दुई टापुबीच अन्तर्राष्ट्रिय सीमारेखा छुट्टिन्छ । जसका कारण यहाँको समयमा झन्डै २१ घण्टाको अन्तर हुन्छ । अमेरिका र रुसबीच एकदमै नजिकको सीमा भएकाले यसलाई सामरिक रूपमा महत्वपूर्ण मानिन्छ । यहाँको मौसम अत्यन्तै चिसो हुन्छ । धेरै समय बरफ जमेको हुन्छ । चिसोका कारण समुद्री मार्गको यात्रासमेत कठिन हुने गर्छ ।

पछिल्लो पटक सन् २०२१ मा अलास्का उच्च तहको अमेरिकी कूटनीतिक कार्यक्रमको केन्द्र बनेको थियो । त्यतिबेला तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडनले आफ्ना कूटनीतिक र राष्ट्रिय सुरक्षा समूहसहित चिनियाँ समकक्षी सी जिनपिङ नेतृत्वको टोलीसँग भेटवार्ता गरेका थिए ।

चिनियाँ पक्षले अमेरिकालाई ‘अहंकारी’ र ‘पाखण्ड’को आरोप लगाएपछि उक्त बैठकको माहोल तनावपूर्ण बनेको थियो ।