होम लम्साल
अमेरिकी राष्ट्रपतिय निर्वाचन चली रहँदा अमेरिकाको मतदानको लागि योग्य रहेकामध्ये करिब ३० लाख अमेरिकीहरू स्थायी वा अस्थायी रूपमा देशबाहिर बसिरहेको तथ्यांक छ । उनिहरुले आफ्नो मतदानको अधिकार नछोड्दासम्म संसारको जुनसुकै कुनामा भएपनि मतदान गर्न पाउनेछन । स्मरणीय कुरा त कति पटक स्पेस अर्थात चन्द्रमामा रहेकाहरुले पनि मतदान गरेको ईतिहास छ । ति मतदाताले कसरी अमेरिकी निर्वाचनमा भाग लेलान भन्ने प्रश्न हुन सक्दछ ।
ती ३० लाख मानिसहरूमा सेनामा काम गरिरहेका व्यक्तिदेखि अमेरिकी कूटनीतिज्ञ, तिनका परिवार र अध्ययन वा व्यापारका लागि देशबाहिर रहेका व्यक्ति पर्छन् । ति अमेरिकनहरुले हरेक देश जहाँ दुतावास, महावाणिज्य दुतावास, मिसन, आर्मी बेस क्याम्प सबै स्थानहरुमा मतदानको व्यवस्था मिलाएको हुन्छ । त्यसैगरी मतदाताले आफ्नो ठीक ठेगाना उपलब्ध गराएको खण्डमा सीमित देशहरुमा सम्बन्धित व्यीक्तको नाममा मतपत्र नै पठाएपछि मतदान गरेर निश्चित समयभित्र पुग्ने गरी हुलाकबाट पठाउने व्यवस्था पनि रहेको छ ।
सन् २०२० को राष्ट्रपति निर्वाचनमा खसेको १६ करोड १० लाख मतमध्ये नौ लाख मत मात्रै देशबाहिर रहेका नागरिकहरूबाट खसेको थियो । तर निकै कम मत अन्तरको प्रतिस्पर्धा हुने अवस्थामा भने देशबाहिर रहेका मतदाताहरू निर्णायक हुन सक्ने त्यसले प्रष्ट देखाएको छ ।
सन् २००० मा जर्ज डब्ल्यू बुशले एल गोरलाई पराजित गरेको भए पनि गोरले देशभरिबाट पाएको मत बुशकोभन्दा झन्डै पाँच लाख बढी थियो । उक्त निर्वाचनमा सबैभन्दा तीव्र प्रतिस्पर्धा फ्लोरिडा राज्यमा देखिएको थियो । कैयौँ चरणको पुनः मतगणना र कानुनी कारबाहीपछि अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतले यो राज्यमा राष्ट्रपति बुस निर्वाचित भएको घोषणा ग¥यो । उनी मात्रै ५ सय ३७ मत पाएर निर्वाचित भए । यस्तो बेला भने विदेशमा रहेका मतदाताको मत महत्वपुर्ण हुन सक्दछ ।
सन् २००० को अमेरिकी निर्वाचनमा विदेशबाट हुलाकमार्फत् पठाइएका भोट निर्णायक भएको ईतिहास पनि छ । सन् २०२० मा अहिलेका राष्ट्रपति जो बाइडनले पनि जर्जिया र एरिजोना राज्यमा निकै कम मत अन्तरले जित हासिल गरेका थिए । डेमोक्र्याटिक पार्टीबाट उम्मेदवार रहेका बाइडनले एरिजोनामा १० हजार ४ सय ५७ र जोर्जामा ११ हजार ७ सय १९ मत बढी ल्याएर रिपब्लिकनको परम्परागत गढ मानिएका दुवै राज्यमा जित हासिल गरेका थिए ।
ती प्रत्येक राज्यमा प्रवासी अमेरिकीहरूको १८ हजार भन्दा धेरै मत खसेको अमेरिकी प्रवासी मतदाताहरूलाई मतदानमा सहभागी हुन सहजीकरण गर्दै आएको डेमोक्र्याटिक पार्टी निकट संस्थाले जनाएको छ । अमेरिकी नागरिकहरू क्यानडा, मेक्सिको, यूके, यूरोप र इजरेलसहितका देशमा उल्लेख्य सख्यामा रहेका छन् । त्यस्ता राज्यमा सामाजिक सञ्जालमार्फत् प्रचार र मतदाताहरूबीच सञ्जाल बनाउन सम्बन्धित देशहरुमा पनि मत माग्ने र प्रचारप्रसार गरेको हुन्छ । सन् २०२४ मा अमेरिकाको डेमोक्र्याटिक पार्टीले ३ लाख अमेरिकी डलर खर्च गरेको समाचारहरुमा जनाएको छ । अमेरिकी जो परम्परावादी सैनिकहरू जे जति विदेशमा छन उनिहरुले प्राय परम्परागत रूपमा रिपब्लिकन पार्टीलाई मत दिने गरेको जानकारहरू बताउँछन् ।यसो त अमेरिका निर्वाचन विवादरहित हुन्न । देश बाहिरबाट गरिने मतदान अमेरिकामा यसअघि नै विवादको विषय बनिसकेको छ । रिपब्लिकन पार्टीले तीन वटा राज्यमा यसलाई रोक्न माग गर्दै मुद्दा दर्ता गरेको थियो ।
नर्थ क्यारलाइना र मिशिगनमा मतदाताहरूका आफन्त भएकै आधारमा स्वयं मतदाता कहिल्यै बसोबास नगरेको राज्यमा उनीहरूलाई मतदानको अधिकार दिने वा नदिने विषय विवादको केन्द्र बनेको छ । दुवै मुद्दा न्यायाधीशले खारेज गरे पनि रिपब्लिकनहरूले त्यसविरूद्ध पुनरावेदन गर्ने बताएका छन् । पेन्सिल्भेनियामा प्रशासनले विदेशबाट मतदान गर्नेहरूको परिचयपत्र र योग्यताबारे पर्याप्त जाँच नभएको विषयमा मुद्दा परेको छ । डेमोक्र्याटिक पार्टीका सांसदहरूको एक समूहले यो विषयलाई लिएर विभाजन र भ्रामक सूचनाको बिउ रोप्न खोजेको आरोप रिपब्लिकनहरूमाथि लगाएको छ ।
