यतिखेर अमेरिकी सरकारले गंभीर अपराधिक घटनामा संलग्न पाइएका आप्रवासी नागरिकहरुको पनि नागरिकता खारेजी अभियान शुरु गरिएको छ । अमेरिकामा नागरिकता खारेज प्रक्रिया कडा कानुनी मापदण्डअन्तर्गत मात्र लागू हुने व्यवस्था रहेको छ। अमेरिकी न्या विभागका अनुसार विशेष अवस्थामा मात्र अदालतमार्फत नागरिकता खोस्न सकिने प्रावधान छ। अन्यथा नागकिता खोस्ने कार्य अमेरिकी कानुनमा निकै जटिल मानिनेछ ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प नेतृत्वको प्रशासनले आप्रवासन नीतिलाई थप कडा बनाउँदै देशमा बसोबास गरिरहेका विदेशी मूलका कम्तीमा ३०० जना अमेरिकी नागरिकहरूको नागरिकता खारेज गर्ने प्रक्रिया अघि बढाएको छ।
अमेरिकी डिपार्टमेन्ट अफ जस्टिसको स्रोतहरूका अनुसार नागरिकता प्राप्त गर्ने क्रममा व्यक्तिगत विवरण ढाँटिएको, झुटा कागजात पेश गरिएको वा जालसाजी गरिएको आशंकामा ती व्यक्तिहरूमाथि विस्तृत अनुसन्धान सुरु गरिएको हो। प्रारम्भिक छानबिनपछि उनीहरूको फाइलहरू पुनः मूल्याङ्कन गर्ने काम भइरहेको बताइएको छ।
अधिकारीहरूका अनुसार नागरिकता खारेजी मुख्यतः प्राकृतिककरण प्रक्रियामा धोखाधडी वा गलत विवरण पेश गर्ने व्यक्तिहरूमा लक्षित हुन्छ। नागरिकता प्राप्त गर्दा आफ्नो आपराधिक पृष्ठभूमि, पहिचान वा अन्य महत्वपूर्ण विवरण लुकाएको प्रमाणित भएमा मात्र यस्तो कारबाही हुन सक्ने प्रावधान छ । यसैगरी, आप्रवासन ठगी—जस्तै नक्कली कागजात प्रयोग, झुटा विवाहमार्फत स्थायी बसोबास ग्रीन कार्ड प्राप्त गर्ने र पछि नागरिकता लिने—मुद्दामा पनि नागरिकता खारेज हुन सक्ने जनाइएको छ।
गम्भीर अपराध, आतंकवाद, वा मानवअधिकार उल्लङ्घनसँग सम्बन्धित गतिविधिमा संलग्नता लुकाएर नागरिकता लिएको पाइएमा पनि सम्बन्धित व्यक्तिहरू कारबाहीको दायरामा पर्छन्। अमेरिकी अधिकारीहरूले सैन्य सेवासम्बन्धी झुटो दाबी गरेर नागरिकता लिने घटनाहरूलाई पनि अनुसन्धानको विषय बनाइएको बताएका छन्। कानुनविद्हरूका अनुसार जन्मसिद्ध नागरिकता भने सामान्यतः खारेज हुँदैन। नागरिकता खारेज गर्न अदालतको अन्तिम निर्णय आवश्यक हुने र आरोपित व्यक्तिलाई आफ्नो पक्षमा कानुनी बचाउ गर्ने अधिकार रहने व्यवस्था छ। मानवअधिकारकर्मीहरूले भने यस्तो प्रक्रियामा पारदर्शिता र निष्पक्षता कायम गर्नुपर्नेमा जोड दिएका छन्।
पछिल्लो समय शुरु भएको नागरिकता खारेजीका कदमहरूले आप्रवासी समुदायमा डर उत्पन्न गर्न सक्ने भन्दै सचेत रहन आग्रह गरेको छ। यस विषयले अमेरिकामा आप्रवासन नीति र कानुनी प्रक्रियाबारे व्यापक बहसलाई पुनः सतहमा ल्याएको छ। यसो हा भने अमेरिकी नागरिकता खारेजी कस्ता व्यक्तिहरू परे कारबाहीको दायरामा आउनेछन त्यो पनि जान्नु जरुरी छ । खासगरी अमेरिकामा रहेका आप्रवासीहरुले यो विषयमा जानकार रहनु आवश्यक छ ।
