्
नेपामामा उत्पादित तयारी चिया भारतीय बजार जान रोकिएको १९ दिन पुगेको छ। नेपाली चिया उद्योगीहरूका अनुसार भारतले लागू गरेको नयाँ नियामक व्यवस्था र अनिवार्य प्रयोगशाला परीक्षणका कारण नेपाली चिया निर्यात ठप्प बनेको हो।
भारतीय चिया बोर्डले पश्चिम बंगालका चिया व्यापारीलाई नेपालबाट कुनै पनि माध्यमबाट चिया नल्याउन मौखिक तथा प्रशासनिक निर्देशन दिएको बताइएको छ। अटेरी गरे गोदामबाटै नमूना संकलन गरेर प्रयोगशाला परीक्षण गरिने चेतावनीसमेत दिइएको उद्योगीहरूको भनाइ छ।
मे १, २०२६ देखि लागू गरिएको नयाँ व्यवस्थाअनुसार नेपालबाट भारत निर्यात हुने चियामा अनिवार्य ल्याब परीक्षण गर्नुपर्ने प्रावधान राखिएको छ। यसले काँकरभिट्टा–पानीट्याङकी नाकाबाट हुने तयारी चियाको निकासी प्रभावित बनेको हो।
व्यवसायीहरूका अनुसार भारतीय पक्षले चियाको गुणस्तर, उत्पत्ति र मापदण्डलाई आधार बनाएर कडाइ गरे पनि वास्तविक उद्देश्य नेपाली चियाको बजार प्रवेश सीमित गर्नु रहेको आरोप लगाएका छन्। उनीहरूले यसलाई “अघोषित व्यापारिक नाकाबन्दी” को संज्ञा दिएका छन्।
नेपालबाट वार्षिक करिब १ करोड २५ लाख किलो चिया भारत निर्यात हुने गरेको छ। नेपाली तयारी चियाको मुख्य बजार नै भारत भएकाले निर्यात अवरुद्ध हुँदा किसान, उद्योगी र श्रमिक सबै प्रभावित भएका छन्।
उद्योगीहरूका अनुसार हाल पानीट्याङकी नाकामा हजारौं किलो चिया रोकिएको छ भने कतिपय ट्रक लामो समयदेखि सीमामै थन्किएका छन्। यसले चिया उद्योगमा नगद प्रवाह संकट बढाएको बताइएको छ।
सरकारले कूटनीतिक पहल गरिरहेको बताए पनि उद्योगीहरूले प्रभावकारी समाधान नआएको गुनासो गरेका छन्। नेपाल सरकारको उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले यस विषयमा परराष्ट्र मन्त्रालयमार्फत भारतीय पक्षसँग संवाद अघि बढाएको जानकारी दिएको छ।
